La Navidad antigua en Paraguay en guaraní Arareñói yma guare Paraguáipe
Oguãhembaitéma Tupãsy Ka’akupe Ára ha Navidad
Mitãnguéra: —Mba’éichapa peẽ pemomorãva’ekue Arareñói penemitãrõ guare.
Los niños: —¿Cómo celebraban ustedes la Navidad cuando eran niños?
Sy: —Oremitãrõ guare, Arareñói ha’eva’ekue peteĩ ára iporãitereíva. Roñembosako’i vy’ápe ha roñoipytyvõ ore rógape.
La madre: —Cuando éramos niños, la Navidad era un día muy hermoso. Nos preparábamos con alegría y nos ayudábamos en nuestra casa.
Túva: —Upérõ roñemboja’ova’ekue tembiaporã. Ore sy ha ore jarýi ombosako’i sopa paraguái, chipa guasu, ryguasu ka’ẽ ha ambue tembi’u hetereíva. Ore ru ombosako’i tatakua ha oipytyvõ so’o ñembojýpe. Ore, mitãnguéra, romopotĩ óga jerére ha romohenda mesa.
El padre: —En aquella época nos distribuíamos las tareas. Nuestra madre y nuestra abuela preparaban sopa paraguaya, chipa guasu, pollo asado y otras comidas deliciosas. Nuestro padre preparaba el horno y ayudaba a asar la carne. Los niños limpiábamos el patio y preparábamos la mesa.
Túva: —Ore sy ojogua térã ojapo oréve ao pyahu. Arareñói pyharépe romonde ore ao pyahúva ha rovy’aiterei.
El padre: —Nuestra madre nos compraba o confeccionaba ropa nueva. En la Nochebuena nos poníamos nuestras prendas nuevas y nos sentíamos muy felices.
Mitãnguéra: —Ha mba’éichapa pejapova’ekue pesebre.
Los niños: —¿Y cómo preparaban el pesebre?
Sy: —Rojapova’ekue tuicha ha iporãva. Romoĩ ka’avo rovyũ, yvoty, ita, yvyku’i ha yva hi’ajúva, taha’e pakova, avakachi ha sandía. Mbytepe romoĩ mitã Hesu, María ha Hose ra’ãnga.
La madre: —Preparábamos uno grande y hermoso. Colocábamos plantas verdes, flores, piedras, arena y frutas maduras, como bananas, piñas y sandías. En el centro poníamos las imágenes del Niño Jesús, María y José.
Túva: —Avei romoĩ vaka, ovecha, chavurro, ovecharerekua, mbohapy Karai Arandu ha peteĩ mbyja.
El padre: —También colocábamos vacas, ovejas, un burro, pastores, los tres Reyes Magos y una estrella.
Mitãnguéra: —Mba’épa pejapo upéi.
Los niños: —¿Qué hacían después.
Sy: —Roñembyaty ore rogayguakuéra ndive. Roñembo’e, romboaguyje Tupãme ha rokaru oñondivepa. Upéi roñomongeta ha rovy’a.
La madre: —Nos reuníamos con nuestros familiares. Rezábamos, agradecíamos a Dios y compartíamos la cena. Después conversábamos y disfrutábamos juntos.
Túva: —Arareñói árape avei roho ore rapichakuéra rógape rohecha hag̃ua ipesebrekuéra. Umi ogajára oremoguahẽ vy’ápe. Upéva ha’eva’ekue peteĩ jepokuaa iporãitereíva.
El padre: —El día de Navidad también solíamos visitar las casas de nuestros conocidos para admirar sus pesebres. Los dueños de casa nos recibían con mucha alegría. Aquella era una tradición muy hermosa.
Mitãnguéra: —¡Iporãite piko pe Arareñói yma guare! Ore avei romomorãse upéicha.
Los niños: —¡Qué hermosa era la Navidad de antes! Nosotros también queremos celebrarla de esa manera.
Ver nota original ↗
¿Querés un resumen rápido de esta noticia, hecho por nuestra IA?
